Hiểu rõ nguyên nhân ung thư nội mạc tử cung và các yếu tố nguy cơ liên quan là bước quan trọng giúp phụ nữ chủ động phòng ngừa và phát hiện sớm bệnh.
Ung thư nội mạc tử cung là một trong những ung thư phụ khoa phổ biến nhất ở phụ nữ, đặc biệt tại các quốc gia đang phát triển và nhóm phụ nữ tiền mãn kinh – mãn kinh. Theo GLOBOCAN 2022, mỗi năm thế giới ghi nhận khoảng 420.000 ca mắc mới và gần 98.000 ca tử vong do ung thư nội mạc tử cung. Đáng chú ý, tỷ lệ mắc bệnh đã tăng hơn 130% trong vòng 30 năm qua, cho thấy xu hướng gia tăng đáng lo ngại của bệnh lý này. Một trong những lý do khiến ung thư nội mạc tử cung nguy hiểm là bệnh có thể tiến triển âm thầm trong giai đoạn đầu.
Ung thư nội mạc tử cung là gì?
Nội mạc tử cung là lớp niêm mạc nằm bên trong lòng tử cung. Dưới tác động của hormone nữ, lớp nội mạc này sẽ dày lên theo chu kỳ kinh nguyệt để chuẩn bị cho quá trình mang thai. Nếu không có thai, lớp nội mạc sẽ bong ra tạo thành kinh nguyệt hàng tháng.
Ung thư nội mạc tử cung xảy ra khi các tế bào tại lớp nội mạc phát triển bất thường, tăng sinh mất kiểm soát và hình thành khối u ác tính. Phần lớn trường hợp ung thư nội mạc tử cung liên quan đến sự mất cân bằng hormone estrogen kéo dài trong cơ thể.
Mỗi năm thế giới ghi nhận khoảng 420.000 ca ung thư nội mạc tử cung
Mất cân bằng nội tiết tố estrogen – nguyên nhân ung thư nội mạc tử cung hàng đầu
Trong nhiều nghiên cứu, estrogen được xem là yếu tố trung tâm liên quan đến sự hình thành ung thư nội mạc tử cung. Bình thường, estrogen và progesterone sẽ phối hợp để điều hòa sự phát triển của nội mạc tử cung. Tuy nhiên, khi estrogen tăng kéo dài mà không được cân bằng bởi progesterone, lớp nội mạc tử cung sẽ liên tục bị kích thích tăng sinh.
Theo thời gian, tình trạng này có thể dẫn đến tăng sản nội mạc tử cung – tổn thương tiền ung thư và tiến triển thành ung thư nội mạc tử cung.
Một số tình trạng làm tăng estrogen kéo dài gồm:
- Rối loạn phóng noãn
- Hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS)
- Mãn kinh muộn
- Không sinh con
- Dùng estrogen đơn thuần kéo dài mà không có progesterone
Đây là lý do vì sao các bệnh lý nội tiết và chuyển hóa ngày càng được xem là yếu tố nguy cơ quan trọng của ung thư nội mạc tử cung.
Béo phì làm tăng đáng kể nguy cơ ung thư nội mạc tử cung
Béo phì là một trong những nguyên nhân ung thư nội mạc tử cung được nghiên cứu nhiều nhất hiện nay. Theo National Cancer Institute (NCI), ung thư nội mạc tử cung là loại ung thư có mối liên hệ mạnh nhất với béo phì trong các ung thư phụ khoa.
Nhiều người cho rằng mô mỡ chỉ đơn thuần là nơi tích trữ năng lượng. Tuy nhiên thực tế, mô mỡ hoạt động như một “cơ quan nội tiết”, có khả năng sản xuất estrogen thông qua enzyme aromatase. Khi lượng mỡ trong cơ thể tăng cao, estrogen cũng tăng theo, từ đó kích thích nội mạc tử cung tăng sinh liên tục.
Ngoài ra, béo phì còn liên quan đến:
- Kháng insulin
- Tăng insulin máu
- Viêm mạn tính
- Rối loạn chuyển hóa
Những yếu tố này đều có thể thúc đẩy quá trình hình thành và phát triển ung thư. Các nghiên cứu cho thấy cứ mỗi 5 đơn vị BMI tăng thêm, nguy cơ ung thư nội mạc tử cung có thể tăng khoảng 50%.
Béo phì là một trong những nguyên nhân ung thư nội mạc tử cung
Đái tháo đường và hội chứng chuyển hóa
Đái tháo đường type 2 và hội chứng chuyển hóa cũng có liên quan chặt chẽ đến ung thư nội mạc tử cung. Tình trạng tăng insulin kéo dài có thể kích thích tế bào tăng sinh bất thường và làm tăng hoạt động của estrogen trong cơ thể.
Nhiều phụ nữ mắc đồng thời béo phì, tiểu đường, tăng huyết áp, rối loạn lipid máu sẽ có nguy cơ ung thư nội mạc tử cung cao hơn nhóm dân số chung. Đây là lý do các chuyên gia ngày càng nhấn mạnh vai trò của kiểm soát cân nặng, đường huyết và lối sống lành mạnh trong phòng ngừa ung thư phụ khoa.
Yếu tố di truyền và tiền sử gia đình
Một trong các nguyên nhân ung thư nội mạc tử cung có liên quan đến yếu tố di truyền, đặc biệt là hội chứng Lynch. Đây là hội chứng di truyền làm tăng nguy cơ nhiều loại ung thư, bao gồm:
- Ung thư đại trực tràng
- Ung thư nội mạc tử cung
- Ung thư buồng trứng
Phụ nữ có người thân từng mắc ung thư nội mạc tử cung hoặc hội chứng Lynch cần được theo dõi và tầm soát sớm hơn. Ngoài hội chứng Lynch, một số hội chứng di truyền hiếm gặp khác như Cowden syndrome cũng có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh.
Tuổi tác và giai đoạn mãn kinh
Ung thư nội mạc tử cung thường gặp ở phụ nữ sau 50 tuổi và phổ biến hơn trong giai đoạn tiền mãn kinh – mãn kinh. Nguyên nhân là do nội tiết tố thay đổi theo tuổi tác, kết hợp với sự tích lũy các yếu tố nguy cơ trong thời gian dài. Tuy nhiên hiện nay, bệnh đang có xu hướng trẻ hóa do tỷ lệ béo phì, PCOS và rối loạn chuyển hóa gia tăng ở phụ nữ trẻ.
Dùng thuốc nội tiết hoặc tamoxifen kéo dài
Tamoxifen là thuốc thường được sử dụng trong điều trị ung thư vú. Dù có lợi cho mô vú, thuốc này lại có thể kích thích nội mạc tử cung tăng sinh nếu dùng kéo dài. Đây cũng là nguyên nhân ung thư nội mạc tử cung.
Ngoài ra, liệu pháp hormone estrogen đơn thuần ở phụ nữ mãn kinh mà không phối hợp progesterone cũng có thể làm tăng nguy cơ ung thư nội mạc tử cung. Do đó, phụ nữ sử dụng nội tiết kéo dài cần được theo dõi định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ.
Dấu hiệu cảnh báo cần đi khám sớm
Một trong những triệu chứng quan trọng nhất của ung thư nội mạc tử cung là xuất huyết âm đạo bất thường. Phụ nữ cần đặc biệt lưu ý nếu xuất hiện:
- Rong kinh kéo dài
- Ra huyết giữa chu kỳ
- Ra huyết sau mãn kinh
- Dịch âm đạo bất thường
- Đau vùng chậu kéo dài
Đặc biệt, ra huyết sau mãn kinh luôn cần được kiểm tra vì đây là dấu hiệu cảnh báo quan trọng của bệnh.
Xuất huyết âm đạo bất thường là nguyên nhân ung thư nội mạc tử cung phổ biến
Có thể phát hiện sớm ung thư nội mạc tử cung không?
Hiện nay, ung thư nội mạc tử cung có thể được hỗ trợ phát hiện và phân tầng nguy cơ bằng nhiều phương pháp như:
- Siêu âm đầu dò tử cung
- Sinh thiết nội mạc tử cung
- Xét nghiệm sinh học phân tử
Trong đó, các xét nghiệm methyl hóa gen như CDO1 và CELF4 đang được ứng dụng nhằm hỗ trợ phát hiện sớm nguy cơ ung thư nội mạc tử cung với độ chính xác cao hơn, đồng thời giúp hạn chế các can thiệp xâm lấn không cần thiết ở một số nhóm bệnh nhân phù hợp.
Từ ngày 15/4/2026, Gene Solutions đã ra mắt hệ sinh thái giải pháp tầm soát ung thư phụ khoa toàn diện, hỗ trợ từ sàng lọc đến phân tầng nguy cơ:
– epiHERA: Giải pháp phân tích methyl hóa CDO1 & CELF4, hỗ trợ phát hiện sớm và phân tầng nguy cơ ung thư nội mạc tử cung.
– Cervix360: Giải pháp kết hợp methyl hóa PAX1 & JAM3 cùng định type HPV, hỗ trợ phát hiện sớm và phân tầng nguy cơ ung thư cổ tử cung.
– SPOT-MAS Eva: Giải pháp hỗ trợ phát hiện sớm đồng thời 02 loại ung thư phụ khoa phổ biến & nghiêm trọng, với độ chính xác cao và xâm lấn tối thiểu.
– SPOT-MAS 10: Giải pháp tầm soát đồng thời 10 loại ung thư bằng công nghệ giải trình tự gen thế hệ mới (NGS), hỗ trợ phát hiện sớm với độ chính xác cao.
Các giải pháp này không chỉ giúp phát hiện sớm mà còn góp phần giảm các thủ thuật xâm lấn không cần thiết, cải thiện trải nghiệm và tâm lý cho người bệnh.
Ung thư nội mạc tử cung là bệnh lý có xu hướng gia tăng nhanh trong những năm gần đây, đặc biệt liên quan đến béo phì, rối loạn chuyển hóa và mất cân bằng nội tiết tố. Việc hiểu rõ nguyên nhân ung thư nội mạc tử cung giúp phụ nữ chủ động hơn trong kiểm soát cân nặng, thay đổi lối sống và tầm soát đúng thời điểm.
Phát hiện sớm vẫn là yếu tố quan trọng nhất giúp nâng cao hiệu quả điều trị và cải thiện tiên lượng bệnh. Vì vậy, phụ nữ không nên bỏ qua các dấu hiệu bất thường của cơ thể, đặc biệt là xuất huyết âm đạo bất thường hoặc các yếu tố nguy cơ kéo dài.
Nguồn tài liệu tham khảo
- World Health Organization (WHO) – Endometrial Cancer
- GLOBOCAN 2022 – International Agency for Research on Cancer (IARC)
- National Cancer Institute (NCI): Endometrial Cancer Prevention
- American Cancer Society – Endometrial Cancer Risk Factors
- Onstad MA et al. Obesity and Endometrial Cancer: A Systematic Review. PMC4264838
- Mayo Clinic – Endometrial Cancer Symptoms and Causes
