Khó thở ở trẻ có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân, từ bệnh hô hấp thông thường đến các bệnh lý thần kinh – cơ như teo cơ tủy sống (SMA). Cùng tìm hiểu dấu hiệu nhận biết và cách xử trí trong bài viết bên dưới!
Khó thở ở trẻ là gì?
Khó thở ở trẻ là tình trạng trẻ thở nhanh, thở gắng sức hoặc cảm thấy thiếu không khí khi hít thở. Đây là một trong những triệu chứng thường gặp ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, có thể xuất hiện đột ngột hoặc kéo dài tùy theo nguyên nhân.
Trong nhiều trường hợp, khó thở là dấu hiệu của các bệnh lý hô hấp như viêm phổi, viêm tiểu phế quản hoặc hen phế quản. Tuy nhiên, nếu tình trạng này kéo dài hoặc đi kèm yếu cơ, bú kém, chậm phát triển vận động thì bố mẹ cũng cần lưu ý đến các bệnh lý thần kinh cơ, trong đó có teo cơ tủy sống (SMA).
Khó thở ở trẻ, bố mẹ đừng chủ quan
Tùy theo mức độ, trẻ có thể xuất hiện một hoặc nhiều dấu hiệu sau:
- Thở nhanh hơn bình thường.
- Co kéo lồng ngực khi hít vào.
- Phập phồng cánh mũi.
- Thở rít hoặc khò khè.
- Môi hoặc đầu ngón tay tím tái.
- Trẻ bú kém, bỏ bú.
- Quấy khóc, mệt lả hoặc ngủ li bì.
- Không thể nằm yên do khó thở.
Nếu trẻ xuất hiện tím tái, ngừng thở từng cơn hoặc lơ mơ, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay lập tức.
Nguyên nhân gây khó thở ở trẻ
Nhiễm trùng đường hô hấp
Đây là nguyên nhân phổ biến nhất, bao gồm:
- Cảm lạnh.
- Viêm phế quản.
- Viêm tiểu phế quản.
- Viêm phổi.
- Cúm hoặc COVID-19.
Các bệnh này thường đi kèm sốt, ho, chảy mũi hoặc đờm.
Hen phế quản
Ở trẻ có cơ địa dị ứng, khó thở thường xuất hiện từng cơn kèm khò khè, đặc biệt về đêm hoặc khi thay đổi thời tiết.
Dị vật đường thở
Nếu trẻ đột ngột ho sặc, khó thở sau khi ăn hoặc chơi đồ vật nhỏ, cần nghĩ đến khả năng dị vật đường thở và đưa trẻ đi cấp cứu ngay.
Dị ứng nặng
Phản vệ có thể khiến đường thở phù nề nhanh chóng, gây khó thở nghiêm trọng.
Bệnh tim bẩm sinh
Một số trẻ mắc tim bẩm sinh có biểu hiện khó thở kéo dài, bú kém, tăng cân chậm và tím tái.
Bệnh lý thần kinh cơ như teo cơ tủy sống (SMA)
Không phải mọi trường hợp khó thở đều bắt nguồn từ phổi. Ở trẻ mắc teo cơ tủy sống (SMA), các cơ hô hấp dần suy yếu khiến trẻ gặp khó khăn trong việc hít thở, ho và tống đờm.
Đặc biệt ở trẻ mắc SMA type 1, suy hô hấp là một trong những nguyên nhân chính ảnh hưởng đến tiên lượng nếu không được phát hiện và điều trị sớm.
Suy hô hấp có thể là dấu hiệu bệnh teo cơ tủy sống SMA type 1
Khi nào khó thở ở trẻ có thể liên quan đến bệnh SMA?
Bố mẹ nên lưu ý nếu trẻ có khó thở kèm theo các biểu hiện sau:
- Trẻ bú yếu, bú rất lâu.
- Không giữ được đầu đúng mốc phát triển.
- Chậm lẫy, chậm ngồi.
- Tay chân mềm nhũn.
- Khóc yếu.
- Ho yếu, khó khạc đờm.
- Viêm phổi tái diễn nhiều lần.
Đây đều là những dấu hiệu gợi ý cơ hô hấp và cơ vận động đang suy yếu.
Nếu nghi ngờ, trẻ cần được khám chuyên khoa thần kinh nhi hoặc di truyền để được đánh giá và thực hiện các xét nghiệm phù hợp.
Khi trẻ có biểu hiện khó thở:
- Giữ trẻ ở tư thế đầu cao.
- Không tự ý dùng thuốc kháng sinh hoặc thuốc hen khi chưa có chỉ định.
- Theo dõi nhịp thở và tình trạng tím tái.
- Đưa trẻ đi khám càng sớm càng tốt nếu triệu chứng kéo dài hoặc nặng lên.
Nếu trẻ ngừng thở, tím tái hoặc không đáp ứng, cần gọi cấp cứu ngay.
Làm thế nào để phòng ngừa khó thở ở trẻ?
Một số biện pháp giúp giảm nguy cơ khó thở gồm:
- Tiêm chủng đầy đủ.
- Giữ vệ sinh đường hô hấp.
- Hạn chế khói thuốc lá.
- Cho trẻ bú mẹ đầy đủ.
- Điều trị sớm các bệnh hô hấp.
- Theo dõi các mốc phát triển vận động của trẻ.
Đối với những gia đình có tiền sử mắc bệnh di truyền hoặc trẻ có biểu hiện yếu cơ, việc sàng lọc và chẩn đoán sớm các bệnh như teo cơ tủy sống SMA đóng vai trò quan trọng trong cải thiện tiên lượng điều trị.
Khó thở ở trẻ là triệu chứng không nên xem nhẹ vì có thể liên quan đến nhiều bệnh lý với mức độ nguy hiểm khác nhau. Bên cạnh các nguyên nhân hô hấp thường gặp, bố mẹ cũng cần nghĩ đến những bệnh lý hiếm gặp như teo cơ tủy sống (SMA) nếu trẻ đồng thời có biểu hiện yếu cơ hoặc chậm phát triển vận động. Việc phát hiện sớm nguyên nhân sẽ giúp trẻ được điều trị kịp thời và cải thiện chất lượng cuộc sống.
