Bú kém ở trẻ sơ sinh có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân, trong đó có bệnh teo cơ tủy sống SMA. Tìm hiểu dấu hiệu nhận biết, nguyên nhân và thời điểm cần đưa trẻ đi khám.
Bú kém ở trẻ sơ sinh là gì?
Bú kém ở trẻ sơ sinh là tình trạng trẻ bú ít hơn nhu cầu bình thường, bú yếu, bú chậm, dễ mệt khi bú hoặc từ chối bú. Đây là một trong những lý do phổ biến khiến trẻ không tăng cân, chậm phát triển và phải nhập viện trong những tháng đầu đời.
Ở giai đoạn sơ sinh, việc bú không chỉ cung cấp dinh dưỡng mà còn phản ánh sức khỏe tổng thể của trẻ. Vì vậy, nếu tình trạng bú kém kéo dài, cha mẹ cần theo dõi sát và đưa trẻ đi khám để xác định nguyên nhân.
Đâu là nguyên nhân khiến trẻ sơ sinh lười bú, bú ít?
Dấu hiệu nhận biết trẻ sơ sinh bú kém thường gặp bao gồm:
- Trẻ bú ít hơn bình thường hoặc bỏ bú.
- Thời gian bú ngắn, chỉ vài phút rồi ngừng.
- Trẻ ngậm ti nhưng không mút hiệu quả.
- Dễ mệt, ngủ gật khi đang bú.
- Bú chậm, phải mất rất lâu mới hoàn thành một cữ bú.
- Số lần đi tiểu giảm.
- Chậm tăng cân hoặc sụt cân.
Nếu trẻ bú kém kèm theo quấy khóc, sốt, nôn trớ nhiều hoặc khó thở, cha mẹ cần đưa trẻ đến cơ sở y tế sớm để thăm khám, đánh giá.
Nguyên nhân khiến trẻ sơ sinh bú kém
Nguyên nhân sinh lý
Trong một số trường hợp, bú kém có thể xuất hiện tạm thời do:
- Trẻ đang trong giai đoạn thích nghi sau sinh.
- Thay đổi môi trường hoặc lịch sinh hoạt.
- Mọc răng sớm.
- Tắc mũi khiến trẻ khó thở khi bú.
Những trường hợp này thường cải thiện sau vài ngày khi nguyên nhân được giải quyết.
Các bệnh lý nhiễm trùng
Nhiễm trùng là nguyên nhân thường gặp khiến trẻ giảm bú đột ngột, bao gồm:
- Nhiễm trùng hô hấp.
- Viêm tai giữa.
- Nhiễm trùng đường tiêu hóa.
- Nhiễm trùng sơ sinh.
Khi bị bệnh, trẻ thường mệt mỏi, khó chịu và giảm nhu cầu bú.
Các vấn đề tiêu hóa
Trẻ bị trào ngược dạ dày thực quản, dị ứng đạm sữa bò, táo bón hoặc đầy hơi có thể cảm thấy khó chịu khi bú, dẫn đến bú ít hơn bình thường.
Mẹ nên lưu ý gì khi thấy con có dấu hiệu bú kém?
Bệnh lý tim mạch hoặc chuyển hóa
Một số bệnh tim bẩm sinh hoặc rối loạn chuyển hóa khiến trẻ tiêu tốn nhiều năng lượng khi bú. Trẻ có thể xuất hiện dấu hiệu:
- Thở nhanh.
- Đổ mồ hôi nhiều khi bú.
- Tím tái.
- Chậm tăng cân.
Rối loạn thần kinh cơ
Đây là nhóm nguyên nhân ít gặp hơn nhưng rất quan trọng cần được phát hiện sớm. Khi các cơ tham gia hoạt động bú và nuốt bị suy yếu, trẻ có thể:
- Bú yếu ngay từ những tuần đầu đời.
- Khó nuốt.
- Dễ sặc khi bú.
- Không tăng cân dù được chăm sóc đầy đủ.
Một trong những bệnh lý thần kinh cơ cần đặc biệt lưu ý là bệnh teo cơ tủy sống SMA.
Bú kém ở trẻ sơ sinh có thể là dấu hiệu của bệnh teo cơ tủy sống SMA?
Teo cơ tủy sống (Spinal Muscular Atrophy – SMA) là bệnh di truyền lặn trên nhiễm sắc thể thường, gây tổn thương các tế bào thần kinh vận động trong tủy sống. Hậu quả là các cơ dần yếu đi và teo nhỏ theo thời gian.
Ở trẻ mắc teo cơ tủy sống SMA thể nặng (SMA type 1), các triệu chứng thường xuất hiện trong những tháng đầu đời, bao gồm:
- Bú yếu hoặc bú kém kéo dài.
- Khóc yếu.
- Khó nuốt.
- Dễ sặc khi ăn.
- Giảm trương lực cơ.
- Không thể ngóc đầu hoặc kiểm soát đầu cổ.
- Chậm phát triển vận động.
Do các cơ vùng miệng, họng và hô hấp bị ảnh hưởng, bú kém có thể là một trong những dấu hiệu đầu tiên của bệnh. Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp bú kém đều liên quan đến bệnh SMA. Cha mẹ cần theo dõi thêm các dấu hiệu vận động bất thường để được đánh giá toàn diện.
Khi nào cần nghĩ đến bệnh SMA?
Cha mẹ nên đưa trẻ đi khám chuyên khoa nếu bú kém đi kèm một hoặc nhiều biểu hiện sau:
- Không giữ được đầu cổ theo mốc phát triển.
- Cử động tay chân yếu.
- Chân tay ít vận động.
- Khóc nhỏ, yếu.
- Thường xuyên sặc sữa, khó bú, khó nuốt, khó thở.
- Có người thân trong gia đình từng mắc SMA.
Việc phát hiện bệnh sớm có ý nghĩa đặc biệt quan trọng vì hiện nay đã có các phương pháp điều trị giúp cải thiện tiên lượng cho trẻ nếu được can thiệp kịp thời.
Nên đưa trẻ tới các cơ sở y tế để thăm khám kịp thời
Để xác định nguyên nhân, bác sĩ có thể khám lâm sàng tổng quát, đánh giá tình trạng tăng trưởng và dinh dưỡng, khám thần kinh và vận động, thực hiện các xét nghiệm cần thiết tùy từng trường hợp. Khi nghi ngờ bệnh SMA, trẻ có thể được chỉ định xét nghiệm di truyền nhằm phát hiện bất thường trên gen SMN1 – nguyên nhân chính gây bệnh.
Có thể sàng lọc bệnh teo cơ tủy sống từ sớm không?
Hiện nay, bệnh teo cơ tủy sống có thể được sàng lọc trước sinh thông qua các xét nghiệm xác định người mang gen bệnh. Việc sàng lọc đặc biệt có ý nghĩa đối với các cặp vợ chồng chuẩn bị mang thai hoặc có tiền sử gia đình mắc SMA.
Ngoài ra, một số chương trình sàng lọc sơ sinh cũng giúp phát hiện trẻ mắc SMA trước khi các triệu chứng lâm sàng xuất hiện, tạo cơ hội điều trị sớm và cải thiện chất lượng cuộc sống cho trẻ.
Bú kém ở trẻ sơ sinh là dấu hiệu không nên xem nhẹ vì có thể liên quan đến nhiều nguyên nhân khác nhau, từ các vấn đề sinh lý đơn giản đến những bệnh lý nghiêm trọng. Trong đó, bệnh teo cơ tủy sống SMA là một nguyên nhân hiếm gặp nhưng cần được phát hiện sớm, đặc biệt khi trẻ bú yếu kèm giảm trương lực cơ và chậm phát triển vận động.
Nếu trẻ bú kém kéo dài, không tăng cân hoặc xuất hiện các dấu hiệu bất thường khác, cha mẹ nên đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám và chẩn đoán kịp thời. Việc phát hiện nguyên nhân sớm sẽ giúp trẻ có cơ hội được điều trị và chăm sóc tốt hơn.
