Thông thường, trẻ khỏe mạnh có thể tự ngồi vững khi khoảng 6 – 8 tháng tuổi. Nếu đã qua độ tuổi này mà trẻ vẫn không tự ngồi được, ngồi không vững hoặc thường xuyên đổ người khi ngồi, cha mẹ không nên chủ quan vì đây có thể là dấu hiệu cảnh báo một số rối loạn thần kinh – cơ nghiêm trọng, trong đó có bệnh teo cơ tủy sống SMA.
Việc nhận biết sớm nguyên nhân khiến trẻ chậm ngồi giúp tăng cơ hội can thiệp và điều trị hiệu quả, đặc biệt đối với các bệnh lý di truyền như teo cơ tủy sống SMA.
Trẻ mấy tháng tuổi cần biết ngồi?
Mỗi trẻ có tốc độ phát triển khác nhau, tuy nhiên các mốc vận động thường gặp gồm:
- 3 – 4 tháng tuổi: Bắt đầu kiểm soát đầu cổ tốt.
- 5 – 6 tháng tuổi: Có thể ngồi khi được hỗ trợ.
- 6 – 8 tháng tuổi: Tự ngồi không cần hỗ trợ trong thời gian ngắn.
- 8 – 9 tháng tuổi: Ngồi vững và có thể xoay người khi ngồi.
Trẻ mấy tháng biết ngồi?
Nếu trẻ trên 8 – 9 tháng tuổi vẫn chưa thể tự ngồi hoặc mất kỹ năng ngồi đã có trước đó, cha mẹ nên đưa trẻ đi thăm khám chuyên khoa để tìm nguyên nhân.
Những nguyên nhân khiến trẻ không tự ngồi được
Không tự ngồi được có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau như:
– Chậm phát triển vận động lành tính: Một số trẻ phát triển vận động chậm hơn bạn đồng trang lứa nhưng vẫn phát triển bình thường về sau. Tuy nhiên, tình trạng này cần được bác sĩ đánh giá để loại trừ các bệnh lý tiềm ẩn.
– Thiếu dinh dưỡng hoặc còi xương: Thiếu vitamin D, canxi hoặc suy dinh dưỡng kéo dài có thể khiến cơ bắp yếu, làm trẻ chậm đạt các mốc vận động.
– Các bệnh lý thần kinh – cơ: Đây là nhóm nguyên nhân cần đặc biệt lưu ý. Trẻ có thể gặp tình trạng giảm trương lực cơ, yếu cơ hoặc mất khả năng vận động do tổn thương thần kinh hoặc cơ. Một trong những bệnh lý điển hình là teo cơ tủy sống SMA.
Không tự ngồi được có thể là dấu hiệu bệnh teo cơ tủy sống SMA
Teo cơ tủy sống SMA (Spinal Muscular Atrophy) là bệnh di truyền lặn trên nhiễm sắc thể thường. Khi cả bố và mẹ cùng mang gen bệnh SMA, con có 25% nguy cơ mắc bệnh.
Bệnh gây thoái hóa các tế bào thần kinh vận động tại tủy sống, khiến cơ bắp dần yếu đi và teo nhỏ theo thời gian. SMA là một trong những nguyên nhân di truyền hàng đầu gây tử vong ở trẻ nhũ nhi nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.
Dấu hiệu mắc bệnh teo cơ tủy sống SMA là gì?
Ở trẻ mắc SMA, các cơ vận động gần thân mình như cơ cổ, cơ lưng, cơ hông và cơ đùi bị ảnh hưởng sớm. Điều này khiến trẻ không giữ vững được đầu cổ, khó lật người, không thể tự ngồi, không thể đứng hoặc đi lại. Do sức cơ suy giảm dần, nhiều trẻ không đạt được các mốc phát triển vận động đúng tuổi.
Dấu hiệu nhận biết bệnh SMA ở trẻ không tự ngồi được
Ngoài việc không thể tự ngồi, trẻ mắc bệnh teo cơ tủy sống SMA còn có thể xuất hiện các biểu hiện sau:
– Yếu cơ toàn thân: Cha mẹ có thể nhận thấy trẻ mềm nhũn hơn bình thường, tay chân ít vận động hoặc vận động yếu.
– Chậm lẫy, chậm bò: Trẻ thường không đạt được các cột mốc vận động như lẫy, bò hoặc đứng vịn đúng độ tuổi.
– Run đầu ngón tay: Đây là dấu hiệu khá đặc trưng ở một số trẻ mắc SMA.
– Khó bú, khó nuốt: Các cơ tham gia hoạt động nuốt bị suy yếu khiến trẻ bú kém, dễ sặc hoặc tăng cân chậm.
– Khó thở, nhiễm trùng hô hấp tái diễn: Cơ hô hấp yếu làm tăng nguy cơ viêm phổi, suy hô hấp và các biến chứng nguy hiểm khác.
Không tự ngồi được thường gặp ở teo cơ tủy sống SMA type nào?
Teo cơ tủy sống SMA có 5 type chính (type 0 – 1 – 2 – 3 – 4). Biểu hiện không tự ngồi được thường gặp nhất ở:
SMA type 1
Đây là thể bệnh nặng và phổ biến nhất. Trẻ thường xuất hiện triệu chứng trước 6 tháng tuổi với các dấu hiệu:
- Không giữ được đầu cổ.
- Không thể tự ngồi.
- Yếu cơ tiến triển nhanh.
- Khó nuốt, khó thở.
Nếu không được điều trị, nhiều trẻ có nguy cơ tử vong hoặc cần hỗ trợ hô hấp trước 2 tuổi.
SMA type 2
Triệu chứng thường xuất hiện từ 6–18 tháng tuổi. Trẻ có thể tự ngồi được trong một thời gian nhưng không thể đứng hoặc đi độc lập. Một số trường hợp ngồi không vững hoặc mất dần khả năng ngồi khi bệnh tiến triển.
Không tự ngồi được có thể gặp ở teo cơ tủy sống SMA type 1 & 2
Làm thế nào để chẩn đoán nguyên nhân trẻ không tự ngồi được?
Khi trẻ chậm ngồi hoặc không tự ngồi được, bác sĩ có thể chỉ định:
- Khám thần kinh và đánh giá vận động.
- Đo điện cơ.
- Chụp cộng hưởng từ (MRI) khi cần.
- Xét nghiệm di truyền phát hiện đột biến gen. Xét nghiệm di truyền hiện là tiêu chuẩn vàng giúp chẩn đoán xác định bệnh.
Khi nào cần đưa trẻ đi khám?
Cha mẹ nên đưa trẻ đến cơ sở y tế nếu nhận thấy các dấu hiệu:
- Trên 8 tháng tuổi nhưng chưa tự ngồi được.
- Trẻ yếu cơ, mềm nhũn bất thường.
- Chậm lẫy, chậm bò.
- Khó bú, khó nuốt.
- Khó thở hoặc viêm phổi tái phát.
- Mất các kỹ năng vận động đã đạt được trước đó.
Việc phát hiện sớm teo cơ tủy sống SMA có ý nghĩa đặc biệt quan trọng vì hiệu quả điều trị thường cao hơn khi can thiệp trước khi tổn thương thần kinh vận động xảy ra nghiêm trọng.
Không tự ngồi được không đơn thuần là dấu hiệu chậm phát triển vận động mà còn có thể là biểu hiện sớm của các bệnh lý thần kinh – cơ nguy hiểm như teo cơ tủy sống SMA. Khi trẻ chậm đạt cột mốc ngồi hoặc có biểu hiện yếu cơ bất thường, cha mẹ nên đưa trẻ đi thăm khám sớm để được chẩn đoán chính xác.
